Ο ιός HPV (Human Papilloma Virus – Ιός των Ανθρωπίνων Θηλωμάτων) ανήκει σε μια μεγάλη οικογένεια πολύ διαδεδομένων ιών.

Οι διάφοροι τύποι του ιού κατατάσσονται με βάση τη διαφορετικότητα στο DNA τους και ονομάζονται με αριθμούς (HPV6, HPV11, HPV16 κλπ).

Ποια όργανα μολύνει

Ο ιός μολύνει μόνο το δέρμα και τους βλεννογόνους oρισμένων οργάνων. Συγκεκριμένα, μπορεί να μολύνει τα γεννητικά όργανα τόσο των γυναικών όσο και των ανδρών, καθώς επίσης και τη στοματική κοιλότητα και το φάρυγγα. Είναι τόσο διαδεδομένος που οι περισσότεροι άνθρωποι θα προσβληθούν σε κάποια στιγμή στη ζωή τους. Καθώς όμως συνήθως δεν προκαλεί συμπτώματα, μπορεί να μη γνωρίζουν ότι έχουν προσβληθεί.

Συχνότητα

Η μόλυνση από HPV είναι σήμερα το πιο συχνό σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα. Υπολογίζεται ότι ένα σεξουαλικά ενεργό άτομο έχει πιθανότητα μεγαλύτερη από 80% να μολυνθεί από έναν ή περισσότερους HPV τύπους σε κάποια φάση της ζωής του.

Η μόλυνση είναι πιο συχνή στις νεαρές ηλικίες, λόγω της συχνής αλλαγής σεξουαλικών συντρόφων. Οι επιδημιολογικές μελέτες δείχνουν ότι η πιθανότητα επιμόλυνσης από κάποιον τύπο HPV κυμαίνεται από 15% έως 25% με κάθε καινούργιο σεξουαλικό σύντροφο.

Χαμηλού κινδύνου HPV

Οι διάφοροι τύποι του ιού διακρίνονται σε χαμηλού και υψηλού κινδύνου, ανάλογα με τον κίνδυνο για καρκινογένεση. Οι HPV τύποι χαμηλού κινδύνου (6, 11, 42, 43, 44, 54, 61, 70, 72 και 81) προκαλούν κατά κανόνα καλοήθεις αλλοιώσεις. Οι πιο γνωστές από αυτές είναι τα οξυτενή κονδυλώματα (το 90% των οξυτενών κονδυλωμάτων προκαλούνται από τους HPV 6 και 11). Τα οξυτενή κονδυλώματα είναι συνήθως εμφανή στην εξέταση με γυμνό μάτι.

Υψηλού κινδύνου HPV

Οι HPV τύποι υψηλού κινδύνου (16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59, 68, 73 και 82) μπορεί υπό συγκεκριμένες συνθήκες να προκαλέσουν καρκίνο σε διάφορα όργανα (τράχηλος μήτρας, κόλπος, αιδοίο, πρωκτός, πέος, στοματοφάρυγγας). Οι αλλοιώσεις που προκαλούνται στον κόλπο και στον τράχηλο της μήτρας δεν είναι ορατές στην απλή κλινική εξέταση και εντοπίζονται μόνο με την κολποσκόπηση.

Πορεία λοίμωξης από τον ιό ΗΡV

Τις περισσότερες φορές το ανοσολογικό σύστημα καταπολεμεί τη λοίμωξη από ΗΡV μέσα σε 2 έτη από την προσβολή από τον ιό, πριν προκαλέσει κάποιο πρόβλημα.

Μόνο στις περιπτώσεις που ο ιός παραμένει στα κύτταρα του τραχήλου της μήτρας για περισσότερα χρόνια, υπάρχει ο κίνδυνος να προκαλέσει καρκίνο. Δεν είναι πάντα γνωστό γιατί ο ιός επιμένει σε κάποιες περιπτώσεις ενώ σε άλλες όχι.

Πώς μπορεί να μολυνθώ με ΗΡV

Ο ιός μεταδίδεται μέσω της επαφής των έξω γεννητικών οργάνων, συνήθως με κολπικό ή πρωκτικό σεξ. Μπορεί επίσης να μεταδοθεί με στοματικό σεξ. Οι περισσότεροι άνθρωποι δε γνωρίζουν ότι έχουν ΗΡV ή ότι τον μεταδίδουν στους συντρόφους τους. Επειδή είναι τόσο συχνή λοίμωξη, μπορεί να μολυνθείτε όταν αρχίσετε τις σεξουαλικές επαφές και να διαπιστώσετε ότι φέρετε τον ιό πολλά χρόνια αργότερα.

Έχετε πολύ μικρή πιθανότητα να κολλήσετε HPV με κοινή χρήση πετσετών και εσωρούχων με μολυσμένα άτομα, ενώ δεν πρόκειται να κολλήσετε από το κάθισμα μιας τουαλέτας, από πόμολα, χειρολαβές, βρύσες κλπ.

Το τεστ Παπανικολάου μπορεί να ανιχνεύσει τον ιό των ανθρώπινων θηλωμάτων;

Το τεστ Παπανικολάου αποτελεί μια κυτταρολογική εξέταση μέσω της οποίας αναγνωρίζονται τα προσβεβλημένα από τον ιό HPV κύτταρα (κοιλοκύτταρα), καθώς και οι μεταγενέστερες επιδράσεις του ιού στα κύτταρα αυτά. Ο ιός προκαλεί μια σειρά από αλλαγές στην μορφολογία των κυττάρων στα οποία ενσωματώνει το γενετικό υλικό του. Οι συνηθέστερες αλλοιώσεις είναι χαμηλόβαθμες ενδοεπιθηλιακές βλάβες, σπανιότερα υψηλόβαθμες βλάβες και σπανιότατα καρκινικές βλάβες.

Θα μεταδώσω τον ιό στον τωρινό σύντροφό μου;

Αν είστε για κάποιο διάστημα με τον σύντροφό σας, τότε πιθανότατα του έχετε ήδη μεταδώσει τον ιό, αλλά μάλλον δεν θα έχει συμπτώματα. Οι σεξουαλικοί σύντροφοι συνήθως μοιράζονται τον ιό ΗΡV έως ο οργανισμός να τον αντιμετωπίσει με φυσιολογικούς μηχανισμούς. Δεν υπάρχει τρόπος να γνωρίζετε αν ο σύντροφός σας μετέδωσε τον ιό ή αν του τον μεταδώσατε εσείς.

Πώς μπορώ να ελαττώσω τον κίνδυνο μετάδοσης του ιού στο νέο μου σύντροφο;

Τα προφυλακτικά μειώνουν τον κίνδυνο μετάδοσης του ιού στον σύντροφό σας, αλλά πρέπει να χρησιμοποιούνται σε κάθε σεξουαλική συνεύρεση, από την αρχή μέχρι το τέλος. Ο ιός όμως μπορεί να προσβάλει περιοχές που δεν καλύπτονται από το προφυλακτικό, άρα δεν παρέχουν πλήρη προστασία.

Υπάρχει η δυνατότητα προφυλακτικού εμβολιασμού τόσο γυναικών όσο και ανδρών ενάντια στους τύπους του ιού που προκαλούν πιο συχνά προβλήματα σε άντρες και γυναίκες.

Ο μόνος σίγουρος τρόπος να μη μεταδώσετε τον ιό είναι η αποχή από το σεξ.

Τι προκαλεί ο ιός στους άνδρες;

Οι χαμηλού κινδύνου τύποι του ιού προκαλούν την ανάπτυξη κονδυλωμάτων. Οι άνδρες οι οποίοι προσβάλλονται από υψηλού κινδύνου τύπους HPV μπορούν να αναπτύξουν καρκίνο του πρωκτού ή του πέους. Η συχνότητα εμφάνισης των καρκίνων αυτών είναι πολύ μικρότερη σε σχέση με την αντίστοιχη των γυναικών.

Οι άνδρες φαίνεται ότι είναι κυρίως φορείς της λοίμωξης (μεταφέρουν και μεταδίδουν τον ιό HPV χωρίς να νοσούν), ενώ συγχρόνως αποδεικνύονται ικανότεροι να υποστρέφουν τις προκληθείσες από τον ιό βλάβες, πιθανότατα λόγω του διαφορετικού επιθηλίου του γεννητικού τους συστήματος.

Αν ο σύντροφός σας έχει ΗΡV σημαίνει ότι σας απάτησε;

Σε μια μονογαμική σχέση η διάγνωση της μόλυνσης από HPV μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα στις σχέσεις του ζευγαριού. Μόλις διαγνωστεί η μόλυνση σε έναν από τους δύο ο άλλος ανησυχεί για το ενδεχόμενο ύπαρξης τρίτου προσώπου. Η ανεύρεση όμως της μόλυνσης από HPV σε ένα άτομο σημαίνει απλώς ότι μολύνθηκε σε κάποια φάση της ζωής του, αλλά κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει με ακρίβεια πότε και από ποιον. Επίσης, κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει ποιος κόλλησε ποιον (εκτός από την περίπτωση που κάποιος εκ των δύο συντρόφων δεν είχε προηγούμενη σεξουαλική ζωή).

Τι να πω στο συντροφό μου για τον ιό ΗΡV

Είναι σημαντικό να μην φοβάστε να συζητήσετε για τον ιό ΗΡV με τον σύντροφό σας. Τα πιο σημαντικά σημεία που πρέπει να συζητήσετε είναι τα εξής:

  • Η λοίμωξη με HPV είναι πολύ συχνή και μπορεί να προσβάλλει τόσο άντρες όσο και γυναίκες.
  • Οι περισσότεροι άνθρωποι που έχουν σεξουαλικές επαφές μπορεί να έχουν μολυνθεί με τον ιό, παρόλο που οι πιο πολλοί δεν το γνωρίζουν. Ακόμη και αυτοί που είχαν μόνο έναν ερωτικό σύντροφο μπορεί να έχουν μολυνθεί με ΗΡV, αν ο/η σύντροφός τους ήταν μολυσμένος/η κατά τη διάρκεια της σχέσης.
  • ΗΡV τεστ δεν συνιστάται για τους άνδρες για την ανίχνευση του ιού στα γεννητικά όργανα, στο στόμα ή στο φάρυγγα.
  • Σεξουαλικοί σύντροφοι που είναι μαζί για κάποιο διάστημα τείνουν να μοιράζονται τον ίδιο τύπο του ΗΡV.
  • Το ότι έχετε ΗΡV δεν σημαίνει ότι εσείς ή ο σύντροφός σας έχετε απατήσει. Δεν υπάρχει σίγουρος τρόπος να μάθετε πότε κολλήσατε ΗΡV ή ποιος σας τον μετέδωσε.

Υπάρχει θεραπεία για τον ΗΡV;

Δεν υπάρχει θεραπεία για τον ιό ΗΡV, αλλά μπορούμε να αφαιρέσουμε παθολογικά τραχηλικά κύτταρα που έχουν προσβληθεί από τον ιό. Στις περισσότερες περιπτώσεις όμως ο οργανισμός καταπολεμά τον ιό.

Λοίμωξη από ΗΡV και εγκυμοσύνη

Λοίμωξη από ΗΡV δεν σημαίνει ότι θα έχετε δυσκολία να μείνετε έγκυος ή ότι θα έχετε επιπλοκές στην εγκυμοσύνη. Αν όμως χρειαστείτε θεραπεία π.χ. LLETZ (δηλ. αφαίρεση ενός μικρού τμήματος του τραχήλου), μπορεί να επηρεαστεί η εγκυμοσύνη π.χ να αυξηθεί ο κίνδυνος πρόωρου τοκετού.

Ο δεκάλογος του ΗΡV

  1. Μόλυνση από HPV είναι πολύ συνηθισμένη, ιδιαίτερα στις νέες γυναίκες. Κάθε γυναίκα έχει έως και 80% πιθανότητα να μολυνθεί από HPV κατά τη διάρκεια της ζωής της.
  2. Ο ιός HPV συνήθως δεν προκαλεί συμπτώματα.
  3. Δεν υπάρχει τρόπος να γνωρίζετε αν ο σύντροφός σας μετέδωσε τον ιό ή αν του τον μεταδώσατε εσείς, εκτός αν δεν είχατε σεξουαλικές σχέσεις στο παρελθόν.
  4. Οι διάφοροι τύποι ΗΡV διακρίνονται σε χαμηλού και υψηλού κινδύνου, ανάλογα με τον κίνδυνο καρκινογένεσης.
  5. Οι γυναίκες και άνδρες θα μπορούσαν να εμβολιασθούν ενάντια στους τύπους του ιού που πιο συχνά προκαλούν προβλήματα.
  6. Στις νέες γυναίκες η μόλυνση, ακόμη και από HPV υψηλού κινδύνου, καταστέλλεται μέχρι και σε ποσοστό 90%, μέσα σε 2-3 χρόνια.
  7. Λοίμωξη από ΗΡV δεν σημαίνει ότι θα έχετε δυσκολία να μείνετε έγκυος ή ότι θα έχετε επιπλοκές στην εγκυμοσύνη.
  8. Στο 10% των νέων γυναικών, και περίπου στο 10-20% των γυναικών άνω των 30 ετών, η μόλυνση από τους ογκογόνους HPV δεν καθίσταται δυνατόν να κατασταλεί από το ανοσοποιητικό τους σύστημα. Αυτή η μικρή μερίδα γυναικών βρίσκεται σε αυξημένο κίνδυνογια εμφάνιση προκαρκινικών αλλοιώσεων και καρκίνου στο μέλλον.
  9. Συνήθως προηγούνται του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας οι προκαρκινικές αλλοιώσεις(CIN 2-3 ή HSIL), τις οποίες μπορούμε να ανιχνεύσουμε με τεστ Παπανικολάου και κολποσκόπηση και να τις αφαιρέσουμε.
  10. Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας είναι σπάνιο επακόλουθο της μόλυνσης από ογκογόνους HPV τύπους και συνήθως προλαμβάνεται.