Γράφει η Δρ. Τσουμπού Ιωάννα, Μαιευτήρας Χειρουργός Γυναικολόγος εξειδικευμένη στην εμβρυομητρική ιατρική.

Εμμηνόπαυση είναι η μόνιμη διακοπή της εμμήνου ρύσεως για περίοδο τουλάχιστον 12 συνεχόμενων μηνών, απουσία άλλης παθολογικής κατάστασης. Αποτελεί φυσιολογική εξέλιξη στη ζωή μιας γυναίκας. Ο μέσος όρος ηλικίας εμμηνόπαυσης στις Η.Π.Α είναι τα 52 έτη.

Η περίοδος που οδηγεί από την αναπαραγωγική ηλικία στην εμμηνόπαυση και κατά την οποία συντελούνται σταδιακά οι ορμονικές και σωματικές αλλαγές λέγεται κλιμακτήριος. Η κλιμακτήριος διαρκεί συνήθως 1-2 χρόνια αλλά μπορεί να φτάσει έως και 5 χρόνια.

Συμπτώματα εμμηνόπαυσης

Οι διακυμάνσεις στα επίπεδα ορμονών κατά την κλιμακτήριο μπορεί να προκαλέσουν:

  • Εξάψεις

Είναι το πιο συχνό σύμπτωμα. Εμφανίζονται ξαφνικά στο άνω μέρος του σώματος και μπορεί να συνοδεύονται και από εφιδρώσεις.

  • Κολπική ξηρότητα και ελαττωμένη libido
  • Διαταραχές περιόδου
  • Αϋπνία
  • Διαταραχές συγκέντρωσης
  • Ευερεθιστότητα
  • Κατάθλιψη και αγχώδεις διαταραχές

Κάποιες γυναίκες όμως δεν βιώνουν ιδιαίτερα συμπτώματα κατά την κλιμακτήριο.

Πώς η εμμηνόπαυση επηρεάζει την υγεία της γυναίκας

Κατά την εμμηνόπαυση ελαττώνεται σημαντικά η παραγωγή των οιστρογόνων και της προγεστερόνης από τις ωοθήκες. Αυτό μπορεί μακροχρόνια να αυξήσει τον κίνδυνο κάποιων προβλημάτων υγείας.

  • Καρδιαγγειακή νόσος

Τα οιστρογόνα βοηθούν στην καλή λειτουγία των αγγείων και στην ισορροπία μεταξύ καλής και κακής χοληστερίνης. Τα ελαττωμένα επίπεδα οιστρογόνων αυξάνουν τον κίνδυνο αθηροσκλήρυνσης με αποτέλεσμα ο κίνδυνος καρδιαγγειακής νόσου στην εμμηνόπαυση να αυξάνεται 2-3 φορές.

  • Εγκεφαλικό επεισόδιο

Ο κίνδυνος εγκεφαλικού επεισοδίου διπλασιάζεται για κάθε δεκαετία μετά τα 55 έτη. Τα χαμηλά επίπεδα οιστρογόνων ευνοούν την αθηροσκλήρυνση των αρτηριών του εγκεφάλου.

  • Οστεοπόρωση

Η οστεοπόρωση είναι μια προοδευτική πάθηση και μια «σιωπηρή» νόσος κι αυτό γιατί δεν προκαλεί συνήθως κανένα σύμπτωμα έως ότου να συμβεί κάποιο κάταγμα.Τα χαμηλά επίπεδα οιστρογόνων συνδέονται με αυξημένη απώλεια οστικής μάζας και αύξηση του κινδύνου ανάπτυξης οστεοπόρωσης.

Παράγοντες όπως ηλικία άνω των 65, οικογενειακό αναμνηστικό κατάγματος, ιστορικό κατάγματος χαμηλής βίας, κάπνισμα, πρώιμη εμμηνόπαυση, ρευματοειδής αρθρίτις, λήψη στεροειδών και απώλεια ύψους επιβάλλουν τον έλεγχο παρουσίας οστεοπόρωσης με τη μέτρηση της οστικής πυκνότητας. Η μέτρηση της οστικής πυκνότητας ιδανικά πρέπει να γίνεται σε δυο θέσεις (οσφυϊκή μοίρα σπονδυλικής στήλης και μη επικρατούν ισχίο).

  • Ακράτεια ούρων

 Με την είσοδο στην εμμηνόπαυση, λόγω μειωμένων επιπέδων οιστρογόνων, αλλά και εξαιτίας της φυσιολογικής γήρανσης, είναι πολύ πιθανό να κάνουν την εμφάνισή τους τα πρώτα συμπτώματα ελαφράς ακράτειας, δηλαδή «ακούσιας απώλειας ούρων».

Γυναικολογικές εξετάσεις στην εμμηνόπαυση

  • Μαστογραφία

Πρέπει να γίνεται μία φορά το χρόνο

  • Τεστ Παπανικολάου

Γίνεται μια φορά το χρόνο και έως και τα 65 έτη αν κάνετε τακτικό έλεγχο και δεν έχετε παθολογικό τεστ.

  • Μέτρηση οστικής πυκνότητας

Ιδανικά πρέπει να γίνεται σε δύο σημεία (στο  μη επικρατούν ισχίο και στη σπονδυλική στήλη). Διαφορετικά μέχρι τα 60-65 έτη η μέτρηση γίνεται στην σπονδυλική στήλη, που είναι και η πιο ευαίσθητη στην έλλειψη των οιστρογόνων, και από άνω των 65 ετών να γίνεται στο ισχίο.

Η εξέταση της οστικής πυκνότητας πρέπει να γίνει πρώτη φορά στα 50 έτη. Αν είναι απόλυτα φυσιολογική, μπορεί να επαναληφθεί μετά από 2-3 χρόνια. Αν όμως υπάρχουν ευρήματα θα πρέπει να επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο.

  • Διακολπικό υπερηχογράφημα μήτρας ωοθηκών μία φορά το χρόνο για τον έλεγχο των ωοθηκών και του ενδομητρίου.

Πώς να είστε υγιείς κατά την εμμηνόπαυση

  • Να είστε δραστήριες

Τουλάχιστον 30 λεπτά σωματικής δραστηριότητας κάθε ημέρα είναι πολύ σημαντική για τη διατήρηση της σωματικής και ψυχικής υγείας.

Δυο τύποι άσκησης είναι σημαντικοί για την υγεία των οστών σας

  1. Ασκήσεις χωρίς βάρη όπως περπάτημα, ελαφρύ τρέξιμο και το «σχοινάκι»
  2. Ασκήσεις ενδυνάμωσης όπως με βάρη, σχοινιά ή μηχανήματα αντίστασης.
  • Προσέξτε τη διατροφή σας

Συνιστάται να τρώτε πολλές πρωτεϊνες. Η πρωτεΐνη σας κρατά ικανοποιημένη από θέμα όρεξης, αυξάνει τον μεταβολικό ρυθμό και μειώνει την απώλεια μυών κατά τη διάρκεια της απώλειας βάρους.

Συμπεριλάβετε τα γαλακτοκομικά προϊόντα στη διατροφή σας. Οι έρευνες δείχνουν ότι τα γαλακτοκομικά προϊόντα μπορούν να σας βοηθήσουν να χάσετε λίπος διατηρώντας παράλληλα τη μυϊκή μάζα.

Προσπαθείτε να τρώτε τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε διαλυτές ίνες. Η κατανάλωση τροφίμων υψηλής περιεκτικότητας σε φυτικές ίνες όπως το αβοκάντο και το μπρόκολο μπορούν να αυξήσουν την ευαισθησία στην ινσουλίνη, να μειώσουν την όρεξη και να ωθήσουν σε απώλεια βάρους.

Είναι εξίσου σημαντικό να τρώτε συνειδητά. Η σωστή διατροφή μπορεί να βοηθήσει να μειωθεί το άγχος και να βελτιωθεί η σχέση σας με τα τρόφιμα, έτσι ώστε να καταλήξετε να τρώτε λιγότερο. Να θυμάστε ότι το βασικό σκεπτικό είναι να τρώμε όταν το χρειαζόμαστε.

  • Διακοπή καπνίσματος

Το κάπνισμα καταστρέφει τα οστά και μπορεί να προκαλέσει καρδιαγγειακές παθήσεις.