Οι ωοθήκες είναι τα αναπαραγωγικά όργανα της γυναίκας που παράγουν τις γυναικείες ορμόνες και συνήθως απελευθερώνουν ένα ωάριο από ένα ωοθυλάκιο κάθε μήνα, κατά τη διάρκεια της αναπαραγωγικής ηλικίας. Το ωοθυλάκιο είναι συνήθως 2-3εκ.

Κύστη ωοθήκης θεωρείται κάθε συλλογή υγρού >3εκ. σε διάμετρο που αναπτύσσεται στην ωοθήκη. Μια κύστη μπορεί να έχει λεπτό τοίχωμα και να περιέχει μόνο υγρό (απλή κύστη) ή μπορεί να είναι πιο πολύπλοκη με πυκνό υγρό, αίμα ή στερεά στοιχεία.

Οι ωοθηκικές κύστεις είναι συχνές και συνήθως καλοήθεις. Οι περισσότερες γυναίκες δεν γνωρίζουν ότι έχουν κύστη ωοθήκης γιατί συνήθως δεν προκαλεί συμπτώματα. Όμως 1 στις 10 γυναίκες μπορεί να χρειαστεί να χειρουργηθεί για κύστη ωοθήκης κάποια στιγμή στη ζωή της.

Η σωστή εκτίμηση της φύσης μιας ωοθηκικής κύστης (καλοήθης ή κακοήθης) είναι δυνατή με υπερηχογραφική εξέταση αλλά πρέπει να πραγματοποιείται από ειδικά εκπαιδευμένο ιατρό.

Συχνοί τύποι κύστεων ωοθηκών πριν την εμμηνόπαυση;

Οι πιο συχνοί τύποι κύστεων ωοθηκών κατά την αναπαραγωγική ηλικία της γυναίκας είναι οι λειτουργικές κύστεις που είναι καλοήθεις.

  • Απλή κύστη
    Η απλή κύστη είναι συνήθως ένα μεγάλο ωοθυλάκιο που συνέχισε να μεγαλώνει αφού ελευθερώθηκε το ωάριο. Είναι το πιο συχνό είδος κύστης και συνήθως υποστρέφει σε 1-3 μήνες.
  • Κύστη ωχρού σωματίου
    Το ωχρό σωμάτιο σχηματίζεται αφού το ωοθυλάκιο ελευθερώσει το ωάριο και ο ρόλος του είναι να παράγει ορμόνες για να προετοιμάσει το ωάριο για τον επόμενο κύκλο. Κύστη ωχρού σωματίου δημιουργείται αν το ωχρό σωμάτιο δεν συρρικνωθεί αλλά συνεχίζει να γεμίζει με υγρό. Είναι δυνατόν να υπάρξει αιμορραγία στο εσωτερικό μιας κύστης ωχρού σωματίου ή να προκληθεί συστροφή της ωοθήκης, με αποτέλεσμα η γυναίκα να νιώσει οξύ πόνο.
  • Ενδομητρίωμα ή κύστη ενδομητρίωσης
    Ενδομητρίωμα είναι η κύστη ωοθήκης στο εσωτερικό της οποίας υπάρχουν κύτταρα από το εσωτερικό της μήτρας (ενδομήτριο). Μπορεί να είναι μεμονωμένη ή να συνδέεται με παρουσία ενδομητρίωσης και σε άλλα όργανα. Σχετίζεται με υπογονιμότητα και πυελικό άλγος, αν και σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να είναι ασυμπτωματική.
  • Δερμοειδής κύστη
    Είναι καλοήθης κύστη της ωοθήκης που προέρχεται από τα κύτταρα που δημιουργούν τα ωάρια και συχνά περιέχουν τρίχες ή λίπος

Λαμβάνοντας υπόψιν το ιστορικό της ασθενούς, τα ευρήματα της κλινικής εξέτασης και συγκεκριμένα μορφολογικά στοιχεία της κύστης στον υπέρηχο, μπορούμε με μεγάλη ακρίβεια να εκτιμήσουμε αν πρόκειται για καλοήθη ή κακοήθη κύστη ωοθήκης. Αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό γιατί μας βοηθά να αποφασίσουμε αν πρέπει να αφαιρεθεί ή όχι η κύστη, και αν ναι, τότε τι είδους χειρουργείο πρέπει να πραγματοποιηθεί.

Για γυναίκες που έχουν οικογενειακό ιστορικό που αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου των ωοθηκών ενδείκνυται συχνός υπερηχογραφικός έλεγχος της μήτρας και των ωοθηκών.